Τι είναι η λεκτική δυσπραξία και πως επηρεάζει το παιδί;
Ένα παιδί έχει λεκτική δυσπραξία όταν δεν μπορεί να ολοκληρώσει το σχεδιασμό αλλά και να πει με συνειδητό τρόπο αυτό που επιθυμεί. Πιο συγκεκριμένα, τα όργανα της ομιλίας δεν καταφέρνουν να συγχρονιστούν (διαδοχοκίνηση) με αποτέλεσμα στη διάρκεια της ομιλίας τους ο λόγος να είναι δυσκατάληπτος. Ουσιαστικά το παιδί γνωρίζει τί επιθυμεί να πει, ωστόσο ο εγκέφαλος δεν δίνει τις ενδεδειγμένες εντολές στα όργανα της άρθρωσης με σκοπό την ορθή παραγωγή της εκάστοτε λέξης. Για παράδειγμα ένα παιδί αντί να πει με αυθόρμητο τρόπο τη λέξη «μήλο», μπορεί να πει «ήλο» ή «λήλο» ή «τήλο».
Η σοβαρότητα της δυσπραξίας ποικίλει καθώς υπάρχει ήπια, μέτρια αλλά και σοβαρή.
Σοβαρή Λεκτική Δυσπραξία: Δεν υπάρχει σχεδόν καθόλου ομιλία, παρά μονάχα ελάχιστες λέξεις οι οποίες μπορεί να μην έχουν νόημα. Παρουσιάζεται μεγάλη δυσκολία στην διαδοχοκίνηση των αρθρωτών και η μίμηση ακόμα και πολύ απλών λέξεων μπορεί να καταστεί αρκετά δύσκολη. Πιο συχνά γίνεται χρήση κινήσεων και χειρονομιών με σκοπό την επικοινωνία των αναγκών τους.
Μέτρια Λεκτική Δυσπραξία: Διαπιστώνονται προβλήματα τόσο σε επίπεδο άρθρωσης όσο και προσωδίας. Επιπλέον, γίνεται μεγάλη προσπάθεια με σκοπό τον συντονισμό των αρθρωτών για ορθή παραγωγή των ήχων. Τα λάθη ύστερα από εκτεταμένες προσπάθειες προσεγγίζουν το φυσιολογικό.
Ήπια Λεκτική Δυσπραξία: Εντοπίζονται ελαφρές διαταραχές στην άρθρωση καθώς και μη σταθερά λάθη. Σε προσπάθεια για πιο αργό ρυθμό ομιλίας υπάρχει διόρθωση στα λάθη, χωρίς αυτό να είναι φυσικό.
Τι είναι η στοματική δυσπραξία και πως επηρεάζει το παιδί;
Η στοματική δυσπραξία αναφέρεται στη δυσκολία του ατόμου ως προς τον συντονισμό μη λεκτικών κινήσεων π.χ. βγάλε έξω τη γλώσσα σου ή σήκωσε προς τα επάνω τη γλώσσα σου. Πιο συγκεκριμένα, το άτομο κάνει αντανακλαστικές ή αυτοματοποιημένες κινήσεις, ωστόσο εμφανίζει δυσκολία στο να φέρει εις πέρας κινήσεις μετά από εντολή που θα του δοθεί. Δηλαδή, εάν ζητηθεί η μίμηση ή εκτέλεση κινήσεων μετά από εντολή π.χ. φύσηξε το χαρτί, δεν θα τα καταφέρει, όμως θα μπορέσει να φυσήξει τις φούσκες στη διάρκεια του παιχνιδιού με αυθόρμητο τρόπο. Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν οφείλεται σε παράλυση ή αδυναμία των μυών του προσώπου, γλώσσας, χειλιών και παρειών. Εντοπίζεται δυσκολία στη μίμηση κινήσεων ή ήχων και αρκετές φορές παρατηρείται ένα εκτεταμένο ψάξιμο με το στόμα από το άτομο, με στόχο να βρεθεί η σωστή κίνηση για την επανάληψη ή μίμηση σε κάτι που του ζητείται.
Γενικότερα, η λεκτική και στοματική δυσπραξία είναι μια πάθηση του ΚΝΣ (Κεντρικού Νευρικού Συστήματος) και πιο αναλυτικά οφείλεται σε βλάβη ή δυσλειτουργία του αριστερού εγκεφαλικού φλοιού, πάνω από το κέντρο του Broca. Τα λάθη που πραγματοποιεί το άτομο είναι μη σταθερά. Η νοημοσύνη των παιδιών με δυσπραξία δείχνει να είναι φυσιολογική, ωστόσο μεταγενέστερα ίσως εμφανίσουν μαθησιακές δυσκολίες. Η στοματική δυσπραξία τις πιο πολλές φορές συνυπάρχει με τη λεκτική δυσπραξία, ενώ αντιθέτως όταν υπάρχει λεκτική δυσπραξία δεν είναι απαραίτητο ότι θα συνοδεύεται από στοματική δυσπραξία.
Κυριακή Λιβανού
Λογοθεραπεύτρια-Ειδική Παιδαγωγός στο Λογοθεραπεύειν
logotherapevein.gr 